Communicatietrainer Anna Pauzenga ontwikkelde er een cursus voor. Er zijn weinig gebeurtenissen in het leven die je bestaan zo overhoop gooien en zoveel stress veroorzaken als een echtscheiding. Irene Schippers (41) heeft het aan den lijve ondervonden. ,,Het allermoeilijkste aan de hele situatie vond ik dat mijn ex zich tegen mij keerde en ik hem niet meer vertrouwde,’’ zegt zij.
,,Bij alles moest ik constant op mijn hoede zijn omdat ik bang was dat hij mij een poets zou bakken. Hij wilde zich namelijk wreken na mijn beslissing tot echtscheiding. Ook de - niet zo deskundige - scheidingsbegeleider palmde hij naar mijn gevoel in. Dus die vertrouwde ik ook niet. Ik voelde me helemaal alleen en zonder hulp en dat was dood- en doodeng.’’

Na een moeilijke, eenzame tijd heeft Schippers leren accepteren dat ze sinds de scheiding een totaal ander leven heeft en dat het nooit meer hetzelfde zal zijn. Daar kan ze nu ‘eindelijk’, drie jaar later, ook de positieve kanten van inzien. Bovendien heeft al het piekeren en peinzen haar een aantal nieuwe, nuttige inzichten opgeleverd.

Zo beseft zij inmiddels dat zij haar ex, de vader van haar kinderen, niet kan veranderen. ,,Dus moet ik naar mijzelf kijken en zorgen dat ik een manier vind om zo met zijn persoonlijkheid om te gaan dat ik er zo min mogelijk last van heb.’’

Ook begrijpt zij dat haar schuldgevoelens, over wat zij de kinderen met de scheiding heeft aangedaan, een goede opvoeding in de weg staan. ,,Die schuldgevoelens moet ik dus de kop indrukken. Anders kan ik bijvoorbeeld geen nee tegen ze zeggen. Ik zie nu in dat ik hen daarmee juist niet help. Want wat ze nodig hebben, is een moeder die duidelijke grenzen en regels stelt.’’

Ondanks alles staat Schippers niet afwijzend tegenover een nieuwe relatie. Sterker nog, ze heeft er al één. Maar samenwonen? ,,Nee, in ieder geval niet zolang de kinderen nog thuis zijn.’’

Die keuze is in overeenstemming met uitkomsten van recent onderzoek van dr. Anne-Rigt Poortman van de universiteit Utrecht. Hoewel gescheiden mensen nog net zo graag een partner willen, blijken ze een sterkere voorkeur voor minder bindende vormen van relaties te hebben. Zoals ongehuwd samenwonen of een lat-relatie. Of ze willen helemaal niet meer samenwonen. Gescheiden mensen hebben bovendien, zo blijkt uit Noorse gegevens, een verhoogde kans op een nieuwe scheiding.

Daar is Schippers niet meer bang voor. Want de belangrijkste les die zij heeft geleerd, is dat zij nu weet dat zij het alleen redt. ,,Dat geeft mij zo’n stevig basisgevoel! Als mijn nieuwe relatie niet goed gaat, zal ik er wel eerst alles aan doen om de situatie te verbeteren. Maar als dat niets oplevert, is het einde oefening. De angst om alleen over te blijven is de grootste valkuil om in een ongelukkige, uitzichtloze relatie te blijven hangen. Dat gebeurt mij niet meer.’’

Schippers mag dan veel hebben geleerd van en na haar scheiding, het was wel een eenzaam en moeizaam proces. En ook al heeft ze haar leven weer aardig op de rails, ze voelt zich toch erg aangesproken door de training ‘Positief verder na de scheiding’ van Anna Pauzenga. ,,Omdat er in het programma vraagstukken worden genoemd waarmee ik zelf ook enorm heb geworsteld en die me nog intrigeren. En omdat er gelegenheid is tot contact met anderen die in hetzelfde schuitje zitten. Dat heb ik erg gemist.’’

Pauzenga (42), communicatietrainer en ervaringsdeskundige, weet waar Schippers het over heeft. ,,Je wilt begrijpen wat er is gebeurd en waarom. Dus ga je op zoek naar informatie en inzicht. Dat maakt het makkelijker het gebeurde te accepteren en weer positief verder te gaan met je leven. Daar wil ik mensen graag een handje bij helpen. Opdat ze niet blijven hangen in boosheid en verdriet maar stevig op eigen benen komen te staan.’’


Pauzenga heeft gemerkt dat er in Nederland ‘heel weinig is voor mannen en vrouwen die net zijn gescheiden’. Daarom heeft zij zelf een programma ontwikkeld waarin allerlei relevante thema’s aan bod komen.

Niet in de slachtofferrol stappen, is er één. ,,Want wat er vaak gebeurt, is dat partners bij het mislukken van de relatie de schuld bij de ander leggen. Ze willen dat die verandert, maar dan gebeurt er niets. Je moet ook bekijken wat je eigen rol is geweest bij de scheiding. Daar kun je van leren en daarin moet je ook veranderen, wil je een betere relatie tot stand brengen. Een voorbeeld: stel dat je heel erg bent gekleineerd binnen een relatie. Dan kun je zeggen: ik wil een partner die mij niet meer kleineert. Maar je kunt ook leren hoe je voor jezelf kunt opkomen op het moment dat je wordt gekleineerd.''

Positief communiceren om elkaar een beter gevoel te geven is een ander thema. ,,Iedere keer als er iets gebeurt’’, aldus Pauzenga, ,,heb je de keuze hoe je wilt reageren.’’

Het kan een situatie maken of breken, zo blijkt uit het volgende voorbeeld: ,,Een stel gaat uit eten. Hij, met een mooie carrière, zegt tegen haar, hoog opgeleid maar thuisblijfmoeder: wat ben ik toch blij dat ik met jou ben getrouwd. Zij heeft als eerste reactie: ja, lekker makkelijk. Jij kunt carrière maken, ik zorg wel voor de kinderen. Zij slikt die gedachte echter in en antwoordt in plaats daarvan: wat lief dat je dat zegt. Daarna hadden ze een heerlijke avond.’’

Andere thema’s die volgens Pauzenga aan de orde komen, zijn ‘omgaan met boosheid’, ‘je eigen behoeftes en gedragspatronen helder krijgen’ en ‘voortgezet ouderschap’.

Ook mr. Kyra Pijls-Olde Scheper, voorzitter van de vereniging Familierecht Advocaten Scheidingsbemiddelaars (vFAS), onderstreept het belang van leren van wat er is gebeurd in de relatie. ,,Mensen hebben niet door waar hun gedrag vandaan komt en wat het effect daarvan is op de ander.’’

De omgang met geld is een steeds terugkerend thema bij bemiddeling: de één is zuinig, de ander laat het liever rollen. Dat kan tot wrijving en conflicten leiden. ,,Het helpt als de partijen beseffen dat je zulke gewoontes van huis uit meekrijgt. En dat het dus van belang is elkaars geschiedenis te kennen.’’

Pijls ziet ook hoe partners door bepaalde patronen in de communicatie vastlopen. Dat gebeurt dan als er kinderen komen en de ouders van een ‘autonoom huwelijk’ overgaan naar een ‘taakhuwelijk’. De rollen moeten worden verdeeld, wat vaak traditioneel verloopt: moeder neemt vooral de zorgtaken op zich, vader de financiële verantwoordelijkheid.

Pijls: ,,Dan komt er ruzie en zie je duw- en terugtrekgedrag: hoe meer de één duwt, hoe verder de ander zich terugtrekt. Ze kunnen elkaar niet meer bereiken. Ze zijn zo gericht op hun eigen taak dat ze de behoeften of vragen van de ander niet meer zien. Als je ze dat uitlegt, valt het kwartje.’’

Wanneer partners zich bewust worden van hun gedrag en dat veranderen, dient dat volgens Pijls twee doelen. ,,Ten eerste helpt het de oude relatie opnieuw vorm te geven als het gaat om voortgezet ouderschap. Ten tweede is het handig in de nieuwe relatie niet dezelfde fouten te maken.’’

De naam Irene Schippers is op verzoek gefingeerd.

VUISTREGELS
 

• Leer van je verbroken relatie, zodat je de volgende keer niet weer in dezelfde valkuil stapt.

• Achterhaal wat je eigen aandeel was in de gebeurtenissen en werk daaraan.

• Zorg goed voor jezelf. Dat maakt je weerbaar, ook in een volgende relatie.

• Voel je je schuldig tegenover de kinderen? Zij willen vooral onbelemmerd van beide ouders blijven houden. Werk daaraan mee.

Meer informatie: www.annapauzenga.nl en www.verenigingfas.nl