Mick; fijn om na tien jaar weer een vader te hebben

 

Dinsdag 5 juni 2007 - HALSTEREN - Boven de bank in de huiskamer van Jacques van Boven in Halsteren hangt een foto. Een frisgewassen en geschoren man, keurig in de kleren, kijkt lachend in de lens. Op zijn schouder leunt ontspannen een vrolijk kijkend peuterjochie. "Baviaan, hè", zegt Van Boven (41) met een tedere blik in de ogen.

Jacques van Boven heeft voor Mick een speciale hoek ingericht met computer, televisie en geluidsinstallatie. foto’s Merlin Daleman

Het kost moeite in deze man op de bank de jonge vader te herkennen van de foto. De plaat, vertelt hij, is tien jaar geleden gemaakt. Het jongetje is zijn zoontje Mick. Kort na dit moment is hun contact verbroken, en dat is het negen lange jaren gebleven. Maar sinds enkele maanden komt Mick weer over de vloer. Daar heeft Van Boven maar één woord voor: grandioos. Nee, een dwaze vader is hij allerminst. Een stomme vader wel, althans, dat is hij geweest. Ruiterlijk neemt Van Boven alle schuld op zich voor wat mis ging: de scheiding, het mislukken van de omgangsregeling. Bij dat alles speelde zijn alcoholgebruik een zware rol. "Ik heb het echt voor mezelf verpest. Ik kon het allemaal niet verkroppen en ben ontzettend gaan buizen."
Twee was Mick op het moment van de scheiding, zijn vader ontving hem aanvankelijk elk weekeinde. Mick was in zijn beleving een druk kind. " Maar dat denk je misschien al gauw als je drinkt."


Van Boven hield zich slecht aan de afspraken. De doorslag voor zijn ex om de omgangsregeling te verbreken, gaf het ongeval dat hij - onder invloed - veroorzaakte. Met Mick in het zitje op de achterbank.

De jaren erna vormen één dof, zwart gat waarin veel herinnering is verdwenen. Schuldsanering; voortdurende, ernstige rugproblemen; uiteindelijk de wao, na twintig jaar als ambtenaar. Op het dieptepunt, vertelt Van Boven, werkte hij op een dag 48 halve liters bier naar binnen. In 2000 besloot hij, na een nieuwe, indringende waarschuwing van zijn huisarts, radicaal met drinken te stoppen. Hij had daarvoor slechts één echte reden: "Mick. Voor hem heb ik de knop omgezet."
Geen druppel heeft hij sindsdien op, maar het zou nog tot vorig jaar duren voor hij een poging durfde te ondernemen het contact te herstellen. Gesteund door zijn sociaal-psychiatrisch verpleegkundige kwam er een afspraak met zijn ex, op neutraal terrein. Aarzelend stemde zij ermee in dat Mick zijn vader via het omgangshuis van jeugdhulpverleningsinstelling Kompaan weer zou ontmoeten.

Om de drie weken troffen vader en zoon elkaar daar onder toezicht van hulpverleners, op zeventig kilometer van hun woonplaats, voor een uur of anderhalf uur. Van Boven kende zijn inmiddels elfjarige zoon die eerste keer niet terug. "Het was onwennig, maar ook heel emotioneel. Dat heb ik toen niet laten merken, maar thuis kwamen de tranen er wel uit." Mick bleek dol op Lego en K'nex. Vader zocht de spulletjes, zijn zoon bouwde. " Ik zag hem gelukkig steeds meer opleven."

Voor de jeugdzorg is het een dagelijks verschijnsel: kinderen die na een scheiding ernstig in de knel raken tussen beide ouders. Is de omgangsbemiddeling in het geval van Mick vrijwillig tot stand gekomen, meestal verplicht de kinderrechter - in het belang van het kind - een van beide partners daartoe. Dat is vrijwel altijd de moeder.

Bij Kompaan weten ze hoe diep de loyaliteit van kinderen aan ouders zit. "We krijgen hier ook kinderen die met hun vader wel het een en ander hebben meegemaakt: geweld en soms ook misbruik" , zegt Hanneke Andriessen van het omgangshuis. "Maar ook dan willen ze hem meestal dolgraag weer zien. Het gebeurt maar zelden dat het verzet tegen hernieuwd contact in het kind zelf zit. Zo'n kind is angstig en dat zien wij meteen." Wel merken ze dat kinderen hevig worstelen met loyaliteitsconflicten. "Dan heeft een kind een paar geweldige uurtjes gehad met vader, huppelt het mee terug, maar zien we op weg naar de schuifdeuren het gezichtje betrekken. En dan zegt het tegen moeder wat zíj wil horen: dat het niet leuk is geweest."

In zo'n geval proberen de hulpverleners ouders te helpen het belang van het kind voor ogen te houden. "Een verzorgende ouder kan ook zeggen: 'Ik vind papa niet lief meer, maar dat mag jij wel'. Dan is er veel gewonnen." Specifieke hulpverlening aan in de knel geraakte kínderen echter biedt het omgangshuis niet. Elders bestaan wel therapiegroepjes voor kinderen die worden geconfronteerd met huiselijk geweld, maar dit aanbod is er nog niet, zegt Brian Krijgsman, gedragswetenschapper bij Bureau Jeugdzorg. Kompaan tipt ouders in voorkomende gevallen wel over bijvoorbeeld individuele speltherapie. "En we denken erover om zelf kindergroepjes te beginnen. De behoefte is er zeker."

In het geval van Mick is dat allemaal niet nodig geweest, daar moest het enthousiasme van vader en zoon aanvankelijk eerder afgeremd worden, vertelt Andriessen. Nee, niet meteen mailadressen en telefoonnummers uitwisselen; nee, nog geen logeerpartijtje met de feestdagen of bezoek aan oma. Voorzichtig, dan breekt het lijntje niet. "Het vertrouwen tussen beide partners moet rustig kunnen groeien. Micks moeder was aanvankelijk terughoudend, maar gelukkig zag zij geleidelijk ook dat het contact met zijn vader haar zoon goed deed."

Sinds enkele maanden mag de jongen nu om de twee weken een zondag naar zijn vader. Op een warme zondagmiddag in april zit Mick daar op de zolderkamer aan de knoppen. Zijn vader heeft een speciale hoek voor hem ingericht met computer, televisie en geluidsinstallatie. Tijd om te vertellen heeft de jongen amper, maar hij blijkt ook niet zo'n prater. Ja, hij is vanmorgen al naar oma geweest. Ja, hij vindt het fijn ook haar weer te zien. En, oh ja, hij wil later bouwvakker worden.

Zijn vader glimlacht. "Ik stel ook weleens voor naar de kinderboerderij te gaan, maar daar is-ie niet meer voor te porren." Hij kijkt trots naar zijn zoon en complimenteert spontaan diens moeder. "Zoals ze hem op de rails heeft gekregen: petje af. Mick doet het redelijk op het vmbo. Hij werkt harder dan ik vroeger. En hij is een aardige, open jongen." Hij kijkt ernaar uit dat Mick in de zomer ook een keer mag blijven slapen. En wie weet mag hij in de vakantie logeren. "Dan heeft zijn moeder het ook even wat rustiger."

Jacques van Boven en Mick zijn gefingeerde namen. Ze staan wel zelf op de foto. De echte namen zijn bij de redactie bekend.


DE FEITEN

Scheidingskinderen
- Per jaar krijgen in Nederland 70.000 thuiswonende kinderen en jongeren met de scheiding van hun ouders te maken.
- Zij hebben relatief meer problemen als angst en depressiegevoelens, vertonen vaker agressief gedrag, maken vaker ruzie en zijn slechter op school.
- Sinds 1998 krijgen gescheiden ouders automatisch het gezag over hun kinderen.
- 75% van de kinderen woont bij hun moeder, maar steeds meer kinderen wonen afwisselend bij vader en moeder (16%).
- Het contact tussen kind en uitwonende ouder groeit eveneens; het percentage 'helemaal geen contact' is gedaald van 25% naar minder dan 20%. (bron: Scheidingskinderen van onderzoeker Ed Spruijt).
- Het kabinet bereidt wetgeving voor 'ter bevordering van voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding'. Bedoeling is onder meer om een verplicht ouderschapsplan in te voeren.