Kamer volgt Senaat over nieuwe echtscheidingswet

De Kamercommissie Justitie keurde dinsdag de nieuwe echtscheidingswet goed. PS, sp.a, MR en VLD stemden voor, CD&V, VB en cdH tegen. De wet werd al eens in de Kamer goedgekeurd, daarna in de Senaat aangepast en de Kamercommissie volgde de Senaat helemaal. Mogelijk wordt de nieuwe wet al morgen in plenaire zitting in de Kamer gestemd en dan is ze definitief.

Wat staat er nu in de wet?

* Echtscheiding door onherstelbare ontwrichting (EOO) van het huwelijk wordt de enige grond voor scheiding. Wie schuld heeft aan die ontwrichting, heeft voortaan geen belang meer.

* EOO kan in drie gevallen:

1. Na zes maanden feitelijke scheiding of na een bedenktijd van drie maanden als beide partners de EOO vragen. In dat geval moeten ze ook samen voor de rechter verschijnen.

2. EOO kan ook na een jaar feitelijke scheiding of na een bedenktijd van 1 jaar als één partner de EOO vraagt. In dit geval moet alleen de aanvrager voor de rechter verschijnen.

Over dit onderdeel was dinsdag heel wat discussie. Technisch is de regeling gebrekkig geformuleerd, zoals CD&V-er Servais Verherstraeten tijdens de debatten gisteren opmerkte. Als iemand die 11 maanden feitelijk gescheiden leeft, alleen naar de rechter stapt om een EOO aan te vragen, dan moet die rechter de EOO uitspreken op een andere zitting. Maar wanneer? Volgens de CD&V-interpretatie van de nieuwe wet kan dat op twee momenten: ofwel op de eerstvolgende zitting nadat het koppel een jaar uit elkaar is (na een bijkomende maand in ons voorbeeld dus), ofwel na een vol nieuw jaar. In dit laatste geval is het koppel dan al 23 maanden uit elkaar.

Open Vld volgde de interpretatie van CD&V en Sabine Lahaye-Battheu onthield zich daarom dinsdag tijdens de stemming over dit onderdeel van de wet.

De sp.a volgde de theorie van CD&V ook, maar stemde toch voor dit onderdeel van de wet. Guy Swennen zag immers een praktische oplossing voor het probleem: als de persoon die de EOO vraagt op een rechter stoot die zijn verzoek ineens een vol jaar uitstelt, dan kan de aanvrager domweg zelf een maand later een nieuw verzoek tot EOO indienen. Dat moet dan ingewilligd worden, want het koppel is dan wel al een vol jaar uit elkaar.

Justitieminister Onkelinx (PS) betwistte de interpretatie van de Vlaamse partijen. Volgens haar moet de wet zo geïnterpreteerd worden dat de zaak van een aanvrager die 11 maanden feitelijk gescheiden leeft, een maand later moét behandeld worden. Het mogelijk uitstel van een vol jaar van het verzoek, geldt alleen als de aanvrager helemaal niet kan bewijzen dat hij al gescheiden leeft.

3. EOO kan tenslotte ook nog wanneer de voortzetting en de hervatting van het samenleven "redelijkerwijze onmogelijk zijn geworden". Dat laatste mag je met alle middelen bewijzen, ook met een betrapping op overspel.

* De echtscheiding door een zware fout (overspel, geweld) of echtscheiding na twee jaar feitelijke scheiding, worden officieel afgeschaft.

* De echtscheiding met onderlinge toestemming (EOT) blijft als apart systeem bestaan. Maar ze wordt versoepeld. Om zo'n EOT te beginnen, moet je niet meer - zoals nu nog wel - twee jaar getrouwd zijn. Het is in de toekomst ook niet meer nodig dat beide partners 20 jaar oud zijn. Bij de EOT moeten de beide partners een volledige regeling voor alles (alimentatie, kinderen, verdeling inboedel) hebben voor ze kan worden uitgesproken en dat blijft zo. Bij de EOO is zo'n volledige regeling niet nodig. Alles kan later geregeld worden.

* Alimentatie gaat niet meer naar de partner die geen schuld heeft aan de ontwrichting van het huwelijk, maar wel naar de meest behoeftige. Die onderhoudsuitkering moet minstens de behoeften dekken, ze moet niet meer de levensstandaard van tijdens het huwelijk garanderen. Ze mag niet meer bedragen dan een derde van het inkomen van degene die ze moet betalen.

De rechter houdt bij de toekenning van die alimentatie rekening met de leeftijd van de onderhoudstrekker, de duur van het huwelijk, het gedrag van beide echtelieden tijdens het huwelijk en de manier waarop ze hun huwelijk hebben georganiseerd: bleef de vrouw thuis of ging ze ook uit werken?

* De alimentatie wordt beperkt in de tijd. Ze kan nog maximum zolang duren als het huwelijk heeft geduurd. De rechter kan daar in een uitzonderlijk geval van afwijken, maar dan mag de uitkering niet hoger liggen dan het strikte minimum. Wie veroordeeld is voor echtelijk geweld, kan nooit alimentatie krijgen.

* Bij een nieuw huwelijk of een nieuwe wettelijke samenwoning stopt de onderhoudsuitkering automatisch. Maar ook bij een feitelijke samenwoning kan de rechter de alimentatie stopzetten.

* De lopende procedures gaan gewoon door volgens het oude systeem. Dus: echtscheidingszaken die gestart zijn voor 1 september 2007 of op die datum in beraad zijn genomen zonder dat de rechter een vonnis heeft geveld, verlopen volledig volgens de oude wetten. Maar als één van de partijen in beroep gaat en dat wordt behandeld na 1 september 2007, dan geldt de nieuwe regeling in beroep.

Wie nu levenslang onderhoudsgeld moet betalen, kan dat bedrag laten herzien of laten stopzetten nadat een termijn is afgelopen, die gelijk is aan de duur van zijn ontbonden huwelijk. En die termijn start op 1 september 2007.

Voor wie aan zijn ex slechts gedurende een bepaalde tijd onderhoudsgeld moet betalen, verandert er in principe niets. Maar zijn alimentatieverplichting stopt wel automatisch als een termijn is afgelopen die zolang is, als zijn huwelijk heeft geduurd en die op 1 september 2007 is gestart.

Aan de alimentatieregeling van EOT's kan de rechter helemaal niets veranderen. Dat moeten de echtelieden zelf doen.

* De wet treedt in werking op 1 september 2007.