Samenvatting
 

Op 15 februari 2007 heeft de Kamer der Volksvertegenwoordigers de nieuwe echtscheidingswet goedgekeurd, en op 27 februari 2007 zal ook de Senaat het wetsontwerp bespreken. Voorstanders hebben het over de invoering van de foutloze of schuldloze echtscheiding, maar dat klopt niet. De schuldvraag wordt namelijk gewoon opgeschoven van de echtscheidingsprocedure naar de gevolgen van de echtscheiding: een cosmetische ingreep die te vergelijken is met de computerfunctie "copiëren en elders plakken".
 

De nieuwe wet die o.a. de EOO (echtscheiding onherstelbare ontwrichting) invoert zorgt - zoals de voorstanders van de wet terecht stellen - voor een humanisering van de echtscheidingsproblematiek. Maar dan enkel als beide partners ongeveer evenveel verdienen, of als de minst verdienende partner afziet van zijn/haar recht op onderhoudsgeld, of als de meest verdienende partner het niet erg vindt om maandelijks 1/3de van zijn/haar inkomen af te geven aan zijn/haar ex. In alle andere gevallen zal de EOO uitmonden in een vechtscheiding met als inzet meer, minder of geen onderhoudsgeld.
 

BGMK.be vzw, de Antwerpse Belangenverdediging van Gescheiden Vaders, hoopt dat er nog genoeg senatoren met gezond verstand zijn om de wet te evoqueren en terug te sturen naar afzender. Dit zijn onze bezwaren:
 

Het onderhoudsgeld wordt bij de EOO geregeld door twee vage begrippen, nl. "zware fout" en "behoeftigheid". Omdat de parlementsleden beide begrippen niet hebben gedefinieerd, zal de rechter moeten oordelen. Waarop de verliezende partij van die rechtszaak advies zal vragen aan de rechter in beroep: een vechtscheiding dus.
 

Vandaag moet een brave huisvader geen onderhoudsgeld betalen als hij het huwelijkscontract en de wet respecteert: geen overspel (Art. 229 van het Burgerlijk Wetboek) en geen gewelddaden, mishandelingen of grove beledigingen (Art. 231 van het Burgerlijk Wetboek). De nieuwe EOO voert het automatisch onderhoudsgeld in, en een doodbrave huisvader wordt dan financieel gestraft als zijn vrouw hem laat zitten voor haar nieuwe vriend.
 

BGMK.be gaat ook niet akkoord met de "behoeftigheid" die de indieners van het wetsvoorstel inroepen om het onderhoudsgeld te verantwoorden. Is dat het leefloon? Is dat de werkloosheidsvergoeding? Of wordt dat, zoals we vrezen, een maandelijkse toeslag bovenop één van die vergoedingen zodat de onderhoudsgerechtigde zich comfortabel kan nestelen in vervangingsinkomens - en zeker niet gemotiveerd zal zijn om werk te zoeken?
 

BGMK.be ontkent ook wat sommige parlementsleden beweren, nl. dat het onderhoudsgeld beperkt is tot de duur van het huwelijk. Dat is inderdaad de algemene regel, maar als de onderhoudsgerechtigde daarna nog geen werk "gevonden" heeft, wordt de termijn verlengd. (Wettekst: "De duur van de uitkering mag niet langer zijn dan die van het huwelijk. In geval van buitengewone omstandigheden, kan de rechtbank de termijn verlengen, indien de uitkeringsgerechtigde aantoont dat hij bij het verstrijken van de in het eerste lid bedoelde termijn, om redenen onafhankelijk van zijn wil, nog steeds in staat van behoefte verkeert.).
 

Zes kruisjes voor de Lotto: BGMK.be verwerpt de invoering van het begrip "ernstige aanwijzingen van geweld" waardoor enkele simpele en vrijblijvende aangiftes wegens vermeend partnergeweld voor een vrouw volstaan om onderhoudsgeld te krijgen (als ze minder verdient dan haar man) of om zelf geen onderhoudsgeld te moeten betalen (als ze meer verdient dan haar man). De toepassing kennen we trouwens nu al: het is een herhaling van Art. 223 §3 B.W. waarbij een man uit de gezinswoning gezet wordt als de vrouw beweert dat ze zich bedreigd voelt.
 

BGMK.be stelt met verbazing vast dat de indieners van het wetsontwerp dezelfde onderhoudsverplichting willen invoeren die vandaag van toepassing is voor wie een scheiding verliest wegens overspel: een alimentatie die enkel rekening houdt met de toekomstige levensstandaard van de "behoeftige", zonder rekening te houden met de toekomstige levensstandaard van de onderhoudsplichtige. Als troostprijs is er de beperking tot 1/3de van het inkomen.
 

BGMK.be zet de mogelijke opties - en de gevolgen wat het onderhoudsgeld betreft - op een rijtje (wie de scheiding aanvraagt speelt hierbij geen rol):
 

- een man verdient meer dan zijn vrouw: de man moet onderhoudsgeld betalen;
 

- een man en vrouw verdienen ongeveer even veel: geen onderhoudsgeld (voor niemand);
 

- een man verdient minder dan zijn vrouw. De man heeft recht op onderhoudsgeld, maar als zijn vrouw zegt dat hij haar bedreigd heeft, moet de vrouw geen onderhoudsgeld betalen.
 

Enkele maanden geleden heeft de nieuwe wet op de beurtelingse huisvesting het machtsevenwicht tussen man en vrouw hersteld. De nieuwe EOO zal voor een perverse discussie zorgen: als een man beurtelingse huisvesting wil, zal zijn vrouw antwoorden dat ze dan onderhoudsgeld zal vragen. Tenzij de man afziet van beurtelingse huisvesting.
 

BGMK.be herhaalt tenslotte de waarschuwing naar de parlementsleden die dit wetsontwerp willen goedkeuren: een man die geen enkele schuld heeft aan de scheiding maar die gestraft wordt met een onderhoudsplicht is gefrustreerd voor de rest van zijn leven. Gevolg: verzuring én een nieuwe voedingsbodem voor familiedrama's. Men kan niet tegelijk iemand vrijspreken en toch straffen. We herhalen: er rust een verpletterende verantwoordelijkheid op wie een brave huisvader gaat straffen met onderhoudsgeld als zijn echtgenote hem dumpt voor een andere man.
 

Eric Van Camp, voorzitter BGMK.be prov. Antwerpen vzw
 

Verduidelijkingen :
 

Wie ooit Latijn studeerde herinnert zich ongetwijfeld nog hoe Laocoön, een Trojaanse priester van Apollo en Poseidon, zijn mede-Trojanen waarschuwde voor het Trojaanse Paard van Odysseus: Equo ne credite, Teucri. Quidquid id est, timeo Danaos et dona ferentis. Vertrouw het paard niet, Trojanen. Wat het ook is, ik vrees de Grieken, zelfs als ze met geschenken komen.  Zo'n geschenk komt eraan. De schuldloze echtscheiding is al jaren één van onze eisen, maar we bedanken voor de nieuwe wet die de Kamer der Volksvertegenwoordigers al heeft goedgekeurd en nu ter stemming in de Senaat ligt.
 

* Als een vrouw haar man beu is en de scheiding aanvraagt maakt ze aanspraak op onderhoudsgeld. Politici stellen dit voor als "de aanzienlijke terugval van de economische situatie van de uitkeringsgerechtigde", maar brave huisvaders zien dat helemaal anders en ervaren onderhoudsverplichting als een onverdiende, oneerlijke straf.
 

* BGMK.be wil een schuldloze echtscheiding, maar niet als we tegelijk automatisch onderhoudsgeld moeten accepteren. En dat gebeurt met deze wet: de partner die het minst verdient op het ogenblik van de scheiding kan "economische noodzaak" en/of "behoeftigheid" inroepen om onderhoudsgeld te krijgen.
 

* Men schrapt de schuldvraag tijdens de echtscheidingsprocedure, maar men stelt ze opnieuw voor de bepaling van het onderhoudsgeld. In de huidige wetgeving weet een brave huisvader wat hij niet mag doen om veroordeeld te worden: overspel, geweld, zware beledigingen. In de nieuwe wet staat dat hij geen "zware fout" mag maken.
 

* Als een vrouw onderhoudsgeld zou moeten betalen kan ze een "zware fout" van haar man inroepen om aan de onderhoudsplicht te ontsnappen. De wetgever heeft het vrouwen gemakkelijk gemaakt en in de wet ingeschreven dat eventuele slagen en geweldplegingen niet moeten bewezen worden: een aangifte volstaat. (Wettekst: "In geen geval wordt de uitkering tot levensonderhoud toegekend aan de echtgenoot die schuldig werd bevonden aan een in de artikelen 375, 398 tot 400, 402, 403 of 405 van het Strafwetboek bedoeld feit dat is gepleegd tegen de persoon van de verweerder of aan een poging tot het plegen van een in de artikelen 375, 393, 394 of 397 van hetzelfde Wetboek bedoeld feit tegen diezelfde persoon.")
 

* Deze nieuwe wet zal geen einde maken aan de vele echtscheidingen, integendeel zelfs: als er voor de centen moet gevochten worden zullen advocaten minder terughoudend zijn dan nu, en (terecht) proberen om zoveel mogelijk binnen te halen voor hun cliënt. Het gesjoemel met begrippen "zware fout" en "behoeftigheid" toont aan dat de politici gezwicht zijn voor de druk van feministes en vrouwenbewegingen. Als een vrouw mee verdient dan haar man en dus onderhoudsgeld moet betalen kan ze aan de onderhoudsplicht ontsnappen door geweldpleging vanwege haar man in te roepen. Dit wetsontwerp is echt alle remmen los, en in de officiële Samenvatting wordt het zelfs letterlijk toegegeven: "In het bijzonder in kringen van vrouwen- en progressieve organisaties gaan er talrijke stemmen op om een burgerrechtelijke sanctie te behouden (zonder afbreuk te doen aan strafrechtelijke sancties)." Voor de "zware fout" die het wetsontwerp invoert volstaan vermoedens en valse beschuldigingen, zoals een gewone aangifte bij de politie.
 

* Dat deze wet het aantal echtscheidingen zal verhogen ligt voor de hand. Veel erger evenwel is dat ook het aantal vechtscheidingen zal verhogen omdat men de kat bij de melk zet. Deze nieuwe wet creëert inderdaad een groep mensen die financieel voordeel zal halen uit een scheiding én bovendien niet riskeert de procedure te verliezen omdat de rechter er een andere mening op nahoudt. De rechter moet namelijk niet oordelen: de rechter moet onderhoudsgeld toekennen als de "armste" huwelijkspartner erom vraagt.
 

* Tot vandaag waren man en vrouw beschermd door het huwelijkscontract. Als één van beiden wilde scheiden omdat hij of zij een nieuwe partner had kon dat, maar dan moest hij of zij er de financiële gevolgen van dragen. Met het automatisch onderhoudsgeld van de EOO bepaalt de partner die het minst verdient de scheidingsvoorwaarden: de bescherming van het huwelijkscontract wordt waardeloos.
 

* Als een koppel huwelijksproblemen krijgt is het voor de meest verdienende partner financieel beter om zo snel mogelijk te scheiden: hoe langer hij/zij wacht, hoe hoger het onderhoudsgeld zal zijn. Dit is geen perverse gedachte van ons: dit is een rechtstreeks gevolg van het wetsvoorstel.
 

* de partner die op het ogenblik van de scheiding het minst verdient (meestal de vrouw) halen financieel voordeel uit de scheiding. Bij de bepaling van het onderhoudsgeld wordt namelijk enkel gekeken naar de toekomstige situatie van de "armste" partner en wordt een onderhoudsgeld toegekend zoals Artikel 301 van het Burgerlijk Wetboek dat nu voorziet voor wie de scheiding verliest. De rechter mag dus geen rekening houden met de toekomstperspectieven van de "meest verdienende" partner (meestal de man). Een concreet voorbeeld maakt dit duidelijk: een koppelt verdient samen 2.500 euro netto per maand: de full time werkende man brengt 1.600 euro binnen, en de part time werkende vrouw 900 euro. De rechter moet aan de vrouw een onderhoudsgeld toekennen zodat ze kan blijven leven alsof ze 2.500 euro verdient. "Dankzij" de blokkering tot 1/3de van zijn inkomen moet de man "maar" 533 euro onderhoudsgeld betalen. Gevolg: de vrouw beschikt na de scheiding over 1.430 euro (900+533) en de man over 1.070 euro (1.600-533). Volgens de indieners van het wetsontwerp kan de man zijn inkomen toch snel verhogen omdat hij carrière kon maken omdat zijn vrouw thuis bleef.
 

* Dit is geen schuldloze echtscheiding: dit is een wetsontwerp dat vrouwen i.p.v. rechters laat beslissen over de financiële gevolgen van een echtscheiding. De politici geven het trouwens letterlijk toe: "In het bijzonder in kringen van vrouwen- en progressieve organisaties gaan er talrijke stemmen op om een burgerrechtelijke sanctie te behouden (zonder afbreuk te doen aan strafrechtelijke sancties)."
 

* Het is wellicht juist dat vrouwen op de arbeidsmarkt minder verdienen dan mannen. Het is evenwel aan de regering en de werkgevers om aan die ongelijkheid een einde te maken, en het is niet de taak van één individuele gescheiden man om die maatschappelijke ongelijkheid recht te zetten.
 

* Hetzelfde principe geldt voor vrouwen die wegens hun leeftijd moeilijk werk vinden: ook dit is een socio-economisch probleem dat door de maatschappij, en niet door één individu (de ex-man) moet opgelost worden, zeker niet als de vrouw eenzijdig het huwelijkscontract verbreekt.
 

* Vaak hebben mannen heel wat van hun vrije tijd (en zelfs hun gezondheid) opgeofferd om, als een goede huisvader, de welstand van het gezin op te krikken. We kennen leden die een bijbaan als kelner of als weekend-taxichauffeur namen omdat ze dan een hogere hypotheek konden afbetalen of het gezin een tweede auto kon hebben. We kennen leden die voor nachtwerk/ bandwerk kozen omdat ze met die premies de kinderkamer konden inrichten. Bij de scheiding wordt de meeropbrengst van die zware inspanningen tussen beide partners verdeeld: so be it. Vaders worden evenwel nogmaals gestraft als ze onderhoudsgeld moeten betalen, want dat zal gebaseerd zijn op het laatste loon, dat net wegens die premies voor nachtwerk en weekendwerk ongewoon hoog was. Bovendien moeten ze, na de scheiding, die extra bijbaan of dat nachtwerk zelfs behouden om het onderhoudsgeld te kunnen betalen. Hoe gaan gescheiden mannen zich voelen als politici zeggen dat dit een "schuldloze echtscheiding" is?
 

* Thuisblijvende moeders krijgen geen vergoeding: de wetgever beschouwt hun huistaak dus niet als arbeid, maar wel als (uiterst gewaardeerde) opvoedende taak. Bij de schuldloze echtscheiding mag men dat thuiswerken bijgevolg niet als een arbeid beschouwen die door de man met terugwerkende kracht moet vergoed worden.
 

* Als een vrouw haar kansen op een carrière opgeofferd heeft voor het gezin, geen promotie wenste of overschakelde van full time naar part time was dat een gemeenschappelijke keuze van beide partners en geen verplichting die haar opgelegd werd door haar man. Het is dus oneerlijk om die man er dan voor te straffen door hem onderhoudsgeld te laten betalen.
 

We zijn inderdaad scherp in onze reactie, maar het wetsontwerp doet het machtsevenwicht om zeep dat goed twee weken geleden ontstaan was, na de invoering van de wet op de beurtelingse huisvesting. Die wet ontneemt aan gescheiden vrouwen het alleenrecht over de kinderen, al was het maar omdat ze beseffen dat de rechter voortaan 50/50 moet toepassen als de man het vraagt en als er geen tegenindicaties zijn. Met deze nieuwe wet zijn vrouwen terug de baas als er over een scheiding moet gepraat worden.
 

Het huwelijkscontract is een contractuele overeenkomst tussen een man en een vrouw. Enkele jaren geleden waren bepaalde politici verontwaardigd omdat de grote baas van de Post een arbeidscontract had bedongen dat hem een riante opzegpremie toekende, ook als hij zelf opstapte. Dezelfde politici kennen dit voorrecht nu toe aan vrouwen die het huwelijkscontract willen verbreken.
 

Dit alles maakt BGMK.be moedeloos: emancipatie hoort te stoppen bij gelijkheid, maar deze wet gaat veel verder en straft brave huisvaders.
 

Van 1995 tot 2006 hebben bijna alle rechters het gezamenlijk ouderlijk gezag in het nadeel van gescheiden vaders geïnterpreteerd, en de hoofdverblijfplaats van de kinderen bij 85% van de scheidingen aan de moeders toegewezen. Dat diezelfde rechters voortaan ook moeten oordelen over vage begrippen zoals "zware fout" en "behoeftigheid" maakt BGMK.be nog achterdochtiger.